ASG Facebook Group |ASG Twitter |ASG Instagram |ASG Pinterest |ASG Flickr |ASG YouTube

Industriehof - Strefa Przemysłowa Auschwitz

Na obszar Auschwitz składały się 3 główne części: Auschwitz I, Auschwitz II Birkenau na zachód od obozu i Auschwitz III Monowitz na wschód. Funkcjonowało tam także 45 podobozów oraz 2, których istnienia nigdzie nie odnotowano – jeden z nich działał krótko po założeniu Auschwitz Ii związany był z leśnictwem, a drugi zlokalizowano w Bieruniu, gdzie w 1945 roku więźniowie zostali skierowani do prac porządkowych związanych z nasilonymi nalotami bombowymi. Auschwitz Study Group ciągle prowadzi badania nad istnienie tych 2 ostatnich miejsc. Na terenie wokół Auschwitz III Monowitz działało z kolei 10 obozów (tzw. Werk Kamps), które zlokalizowano wokół fabryki IG Farben. Wśród nich był Lager IV znany później po prostu pod nazwą Monowitz (KL Auschwitz III). 

Wszystkie 58 podobozów było albo związanych z przemysłem – poprzez kopalnie, rafinerie czy wytwórstwo – albo z rolnictwem – poprzez farmy, eksperymentalne gospodarstwa, hodowlę zwierząt, ryb i drobiu. Więcej na ten temat dowiesz się odwiedzając dział Podobozy na naszej stronie.

SS-Reichsführer Heinrich Himmler miał plan dotyczący Auschwitz: miało ono stać się modelowym miastem, w którym główną rolę miał odgrywać przemysł i rolnictwo; planowano tam także przygotowanie pod to odpowiedniego zaplecza: domów mieszkalnych i innych budynków, sieci transportowej, która miała wspierać niemiecki wysiłek wojenny, ale także dodatkowych miejsc do eksperymentalnej uprawy roślin.

Miasto Oświęcim zostało zalane morzem niebiesko-białych pasiaków. Więźniowie cały czas przemieszczali się we wszystkich możliwych kierunkach. Musieli pracować w warunkach, które często były niewyobrażalne. Wielu z nich pracowało dla niemieckich firm, które przeniosły się do Oświęcimia, ponieważ dostępna tam była tania siła robocza. Wielkie fabryki budowane wokół Auschwitz I stały się wkrótce znane pod zbiorczą nazwą Industriehof.


Przeczytaj świadectwo Karola Szustera dotyczące pracy w Industriehof.


Sieć Auschwitz rozwijała się niczym pajęczyna, sięgając niemal wszystkich źródeł złóż polskich zasobów naturalnych położonych na południu kraju. Obóz był centrum tej sieci. Kiedy Auschwitz się rozrastało, razem z nich rosło miasto Oświęcim, które musiało pomieścić teraz 7500 esesmanów – całą obsługę obozu. Liczba ta miała z czasem wzrosnąć do 100.000. Zaistniała konieczność wybudowania nowych budynków po to, aby miasto stało się samowystarczalne. Teren znajdujący się między Auschwitz I i dworcem kolejowym – znany jako Bahnhof West – miał wkrótce zostać przebudowany, aby pomieścić piekarnię, elektrownię, magazyn mundurów i amunicji oraz kilkanaście innych magazynów.

Starsze budynki zostały odnowione i przystosowane do nowych celów. Wszystko to związane było z obniżeniem szczelności terenu. Wokół obozu utworzono obszar tak zwanej strefy interesów (Interessengebiet), który wynosił w sumie 40 kilometrów kwadratowych. Była to strefa, do której nie można było wejść i z której nie można było wyjść bez posiadania odpowiednich dokumentów. Wokół strefy interesów obozu postawiono ogrodzenie z drutu kolczastego, a także punkty kontrolne. Na polach poukładano drut kolczasty w taki sposób, aby od razu było widać, gdy ktoś go poruszył. 

Aby wybudować tą fortecę, naziści zwrócili się o pomoc do niemieckich firm, które teraz miały swoją siedzibę w mieście. Dostarczały one materiał do budowy ogrodzenia, a administracja obozu dostarczała siłę roboczą. Gdziekolwiek nie pracowaliby więźniowie, podejmowano tam odpowiednie kroki, które miały zapobiec ucieczkom. Cementowe słupy obozowe pojawiły się niemal w każdym miejscu w mieście. Dla wzmocnienia bezpieczeństwa, na ich szczytach montowano drut kolczasty. 

Wielkie niemieckie fabryki wkrótce stały się celem nalotów Aliantów i miejscem, gdzie dokonywano sabotażu. Nic więc dziwnego, że naziści zdecydowali się wybudować 150 bunkrów przeciwlotnicznych w samym Auschwitz, jak i poza jego granicami (szczególnie w Monowitz). Bunkry wybudowano specjalnie dla Niemców, nie dla więźniów czy Polaków mieszkających w pobliżu. 

Wiele z tych budynków istnieje do dnia dzisiejszego w mieście Oświęcim, ale turyści (1.720.000 w 2015 roku) bardzo rzadko je dostrzegają. Stały się one jednak nieodzowną częścią krajobrazu miasta, w końcu pozostawiono je samym sobie i albo same się rozpadły, albo ostatecznie wtopiły się w otaczajacą je strefę przemysłową. Nie zostały uznane jako części składowe Auschwitz; nie objęto ich żadną kontrolą, nie okazano im żadnego poszanowania. 

Klikając na link poniżej, zobaczysz kilka najważniejszych miejsc Industriehof i to, jak wyglądają one w dniu dzisiejszym. 

Jeżeli chcesz dowiedzieć się czegoś więcej na ten temat, to szczególnie polecamy niesamowitą książkę autorstwa Marka Raweckiego – „Strefa Auschwitz-Birkenau”.  Marek jest badaczem historii Auschwitz i przyjacielem Auschwitz Study Group. Na szczególne wyróżnienie zasługuje ogrom detali i zrozumienia, jakie Marek ma dla tematu. Książka ta sprawiła, że Auschwitz Study Group rozpoczęła swoją działalność.

Michael Challoner, Założyciel Auschwitz Study Group

 

Auschwitz Industrial Zones
Kliknij na zdjęcie, aby zobaczyć mapę przedstawiającą Strefy Przemysłowe Auschwitz (Industriehof) w 1944 roku
© Michael Challoner

 

Strefy przemysłowe Auschwitz

Bahnhof West                           Bauhof
Bäckerei                           (DAW) Deutsche Ausrüstungswerke
(DAW) Holzlager Platz                           Deutsche Erd und Steinwerke – budynek mieszkalny
Effektenkammer Kanada I                           Fernheizwerk
Führerheim                           Gemeinschaftslager
Hauptwirtschaftslager SS                           Haus 7
Holzhof                           Hundezwinger
Judenrampe                           Kartoffellagerhallen
Kiesgrube                           Kohlenplatz
Krupp Union                           Landwirtschaftliche Stallhof
Lederfabrik                           Polski Monopol Tytoniowy
Rzeźnia i mleczarnia                           SS Küche
Truppenwirtschaftslager                           Unterkunftskammer
Wasseraufbereitungsanlage                           Zerlegebetrieb